<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X07n0234"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 234 花严经疏註</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 234 花严经疏註</title> <author>唐 澄观述 宋 净源录疏註经</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>AI</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp6"><resp>corrections</resp><name>CBETA.shin</name></respStmt> </editionStmt> <extent>58卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">7</idno>.<idno type="no">234</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2024-07-18 21:29:46 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">花严经疏註</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA, Punctuated draft text as provided by GJ.cool AI auto punctuation engine</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识，古籍酷 AI 自动标点引擎提供新式标点初稿</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>AI 标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB15274"> <charName>CBETA CHARACTER CB15274</charName> <mapping cb:dec="998314" type="PUA">U+F3BAA</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+432B</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>缆</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[缆-(罩-卓)]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2005-11-01T16:51:34"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X07.0234.0615a" n="0615a"/> <lb ed="X" n="0615a01"/> <lb ed="X" n="0615a02"/><cb:docNumber>No. 234</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0615a03"/><lb ed="R007" n="0041a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>大方廣<persName>佛</persName>花严经疏卷第一幷序</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0615a04"/> <lb ed="X" n="0615a05"/><lb ed="R007" n="0041a02"/><byline cb:type="other"><name role="" type="person">淸凉山</name>沙门 澄观 述</byline> <lb ed="X" n="0615a06"/><lb ed="R007" n="0041a03"/><byline cb:type="author">晋水沙门 <note place="inline">净源</note> 录疏註经</byline> <lb ed="X" n="0615a07"/><lb ed="R007" n="0041a04"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">序</cb:mulu><p xml:id="pX07p0615a0701">往复无际，动静一源，含众妙而有馀，超言思而迥 <lb ed="X" n="0615a08"/><lb ed="R007" n="0041a05"/>出者，其唯法界欤！剖裂玄微，昭廓心境，穷理尽性， <lb ed="X" n="0615a09"/><lb ed="R007" n="0041a06"/>彻果该因，汪洋冲融，廣大悉备者，其唯大方廣<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0615a10"/><lb ed="R007" n="0041a07"/>花严经焉！故我<persName>世尊</persName>十身初满，正觉始成，乘愿行 <lb ed="X" n="0615a11"/><lb ed="R007" n="0041a08"/>以弥纶，混虚空为体性，富有万德，荡为纤尘。湛智 <lb ed="X" n="0615a12"/><lb ed="R007" n="0041a09"/>海之澄波，虚含万象；皎性空之满月，顿落百川。不 <lb ed="X" n="0615a13"/><lb ed="R007" n="0041a10"/>起树王，罗七处于法界；无违後际，畅九会于初成。 <lb ed="X" n="0615a14"/><lb ed="R007" n="0041a11"/>尽宏廓之幽宗，被难思之海会。圆音落落，该十刹 <lb ed="X" n="0615a15"/><lb ed="R007" n="0041a12"/>而顿周；主伴褈褈，极十方而齐唱。虽空空绝迹，而 <lb ed="X" n="0615a16"/><lb ed="R007" n="0041a13"/>義天之星象灿然；湛湛亡言，而教海之波澜浩瀚。 <lb ed="X" n="0615a17"/><lb ed="R007" n="0041a14"/>若乃千门潜注，与众典为洪源；万德交归，摄群经 <lb ed="X" n="0615a18"/><lb ed="R007" n="0041a15"/>为眷属。其为旨也，冥真体于万化之域，显德相于 <lb ed="X" n="0615a19"/><lb ed="R007" n="0041a16"/>重玄之门。用繁兴以恒如，智周鉴而常静。真妄交 <lb ed="X" n="0615a20"/><lb ed="R007" n="0041a17"/>彻，即凡心而见<persName>佛</persName>心；事理双修，依本智而求<persName>佛</persName>智。 <lb ed="X" n="0615a21"/><lb ed="R007" n="0041a18"/>理随事变，则一多缘起之无边；事得理融，则千差 <lb ed="X" n="0615a22"/><lb ed="R007" n="0041b01"/>涉入而无碍。故得十身历然而相作，六位不乱以 <lb ed="X" n="0615a23"/><lb ed="R007" n="0041b02"/>更收。廣大即入于无间，尘毛包纳而无外。炳然齐 <lb ed="X" n="0615a24"/><lb ed="R007" n="0041b03"/>现，犹彼芥甁；具足同时，方之海滴。一多无碍，等虚 <pb ed="X" xml:id="X07.0234.0615b" n="0615b"/> <lb ed="X" n="0615b01"/><lb ed="R007" n="0041b04"/>室之千灯；隐显俱成，似秋空之片月。褈褈交映，若 <lb ed="X" n="0615b02"/><lb ed="R007" n="0041b05"/>帝网之垂珠；念念圆融，类夕梦之经世。法门褈叠， <lb ed="X" n="0615b03"/><lb ed="R007" n="0041b06"/>若雲起长空；万行芬披，比花开锦上。若夫高不可 <lb ed="X" n="0615b04"/><lb ed="R007" n="0041b07"/>仰，则积行菩萨曝鳃鳞于龙门；深不可窥，则上德 <lb ed="X" n="0615b05"/><lb ed="R007" n="0041b08"/>声闻杜视听于嘉会。见闻为种，八难超十地之阶； <lb ed="X" n="0615b06"/><lb ed="R007" n="0041b09"/>解行在躬，一生圆旷劫之果。狮子奋迅，众海顿证 <lb ed="X" n="0615b07"/><lb ed="R007" n="0041b10"/>于林中；象王迴旋，六千道成于言下。启明东庙，智 <lb ed="X" n="0615b08"/><lb ed="R007" n="0041b11"/>满不异于初心；寄位南求，因圆不逾于毛孔。剖微 <lb ed="X" n="0615b09"/><lb ed="R007" n="0041b12"/>尘之经卷，则念念果成；尽众生之愿门，则尘尘行 <lb ed="X" n="0615b10"/><lb ed="R007" n="0041b13"/>满。真可谓常恒之妙说，通方之洪规，称性之极谈， <lb ed="X" n="0615b11"/><lb ed="R007" n="0041b14"/>一乘之要轨也。寻斯玄旨，却览馀经，其犹杲日丽 <lb ed="X" n="0615b12"/><lb ed="R007" n="0041b15"/>天，夺众景之耀；须弥横海，落群峰之高。是以菩萨 <lb ed="X" n="0615b13"/><lb ed="R007" n="0041b16"/>搜秘于龙宫，大贤阐扬于东夏。顾唯正法之代，尙 <lb ed="X" n="0615b14"/><lb ed="R007" n="0041b17"/>匿淸辉；幸哉像季之时，偶斯玄化。况逢圣主，得在 <lb ed="X" n="0615b15"/><lb ed="R007" n="0041b18"/>灵山，竭思幽宗，岂无庆跃？题称大方廣<persName>佛</persName>花严经 <lb ed="X" n="0615b16"/><lb ed="R007" n="0042a01"/>者，即无尽修多罗之总名；世主妙严品第一者，即 <lb ed="X" n="0615b17"/><lb ed="R007" n="0042a02"/>众篇義类之别目。大以旷兼无际，方以正法自持， <lb ed="X" n="0615b18"/><lb ed="R007" n="0042a03"/>廣则称体而周，<persName>佛</persName>谓觉斯玄妙，华喩功德万行，严 <lb ed="X" n="0615b19"/><lb ed="R007" n="0042a04"/>谓饰法成人。经乃法无竭之涌泉，贯玄凝之妙義， <lb ed="X" n="0615b20"/><lb ed="R007" n="0042a05"/>摄无边之海会，作终古之常规。<persName>佛</persName>及诸王，幷称世 <lb ed="X" n="0615b21"/><lb ed="R007" n="0042a06"/>主；法门依正，俱曰妙严。分義类以彰品名，冠群篇 <lb ed="X" n="0615b22"/><lb ed="R007" n="0042a07"/>而称第一。斯经有三十九品，此品建初，故云大方 <lb ed="X" n="0615b23"/><lb ed="R007" n="0042a08"/>廣<persName>佛</persName>花严经世主妙严品第一。</p> <lb ed="X" n="0615b24"/><lb ed="R007" n="0042a09"/><lg type="regular" xml:id="lgX07p0615b2401"><l>皈命十方极三际，</l><l>尘刹圆明调御师。</l> <pb ed="X" xml:id="X07.0234.0615c" n="0615c"/> <lb ed="X" n="0615c01"/><lb ed="R007" n="0042a10"/><l>法界功德大悲雲，</l><l>毘卢遮那大智海，</l> <lb ed="X" n="0615c02"/><lb ed="R007" n="0042a11"/><l>所住甚深真法性，</l><l>所流圆满修多罗，</l> <lb ed="X" n="0615c03"/><lb ed="R007" n="0042a12"/><l>一一尘方<persName>佛</persName>会中，</l><l>普贤文殊诸大士，</l> <lb ed="X" n="0615c04"/><lb ed="R007" n="0042a13"/><l>我今欲以一毛智，</l><l>测量无边法界空，</l> <lb ed="X" n="0615c05"/><lb ed="R007" n="0042a14"/><l>愿承三宝同体慈，</l><l>句句冥符诸<persName>佛</persName>意。</l> <lb ed="X" n="0615c06"/><lb ed="R007" n="0042a15"/><l>俾令法眼常无缺，</l><l>尽众生界如普贤。</l> <lb ed="X" n="0615c07"/><lb ed="R007" n="0042a16"/><l>迴兹勝善洽群生，</l><l>速证菩提常乐果。</l></lg> <lb ed="X" n="0615c08"/><lb ed="R007" n="0042a17"/><p xml:id="pX07p0615c0801">将释经義，总启十门：一教起因缘，二藏教所摄，三 <lb ed="X" n="0615c09"/><lb ed="R007" n="0042a18"/>義理分齐，四教所被機，五教体浅深，六宗趣通局， <lb ed="X" n="0615c10"/><lb ed="R007" n="0042b01"/>七部类品会，八传译感通，九总释经题，十别解文 <lb ed="X" n="0615c11"/><lb ed="R007" n="0042b02"/>義。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0615c12"/><lb ed="R007" n="0042b03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">一教起因缘</cb:mulu><p xml:id="pX07p0615c1201">△初、因缘者。夫圣人设教，必有由致。若须弥巨海， <lb ed="X" n="0615c13"/><lb ed="R007" n="0042b04"/>大因方为倾摇。今摇<persName>如来</persName>融金之德山，动深廣之 <lb ed="X" n="0615c14"/><lb ed="R007" n="0042b05"/>智海，非小缘矣。故下经云：非以一缘，非以一事，如 <lb ed="X" n="0615c15"/><lb ed="R007" n="0042b06"/>来出现而得成就。出现本为大花严，故先因後缘， <lb ed="X" n="0615c16"/><lb ed="R007" n="0042b07"/>各开十義，以显无尽。</p><p xml:id="pX07p0615c1609" cb:place="inline">因十義者：一、法应尔故；二、酬 <lb ed="X" n="0615c17"/><lb ed="R007" n="0042b08"/>夙因故；三、顺機感故；四、为教本故；五、显果德故；六、 <lb ed="X" n="0615c18"/><lb ed="R007" n="0042b09"/>彰地位故；七、说勝行故；八、示真法故；九、开因性故； <lb ed="X" n="0615c19"/><lb ed="R007" n="0042b10"/>十、利今後故。</p><p xml:id="pX07p0615c1906" cb:place="inline">言法尔者，夫王道坦坦千古同规， <lb ed="X" n="0615c20"/><lb ed="R007" n="0042b11"/>一乘玄门诸<persName>佛</persName>齐证，故一切<persName>佛</persName>法尔皆于无尽世 <lb ed="X" n="0615c21"/><lb ed="R007" n="0042b12"/>界常转如是无尽法轮，令诸众生返本还源，穷未 <lb ed="X" n="0615c22"/><lb ed="R007" n="0042b13"/>来际无有休息。故不思议品中明一切诸<persName>佛</persName>能于 <lb ed="X" n="0615c23"/><lb ed="R007" n="0042b14"/>一身化现不可说不可说<persName>佛</persName>刹微<anchor xml:id="nkr_note_orig_0615001" n="0615001"/>尽数头，一一头 <lb ed="X" n="0615c24"/><lb ed="R007" n="0042b15"/>化尔所舌，一一舌出尔所音声乃至文字句義，一 <pb ed="X" xml:id="X07.0234.0616a" n="0616a"/> <lb ed="X" n="0616a01"/><lb ed="R007" n="0042b16"/>一充满一切法界无有穷尽。斯则处以毛端横该 <lb ed="X" n="0616a02"/><lb ed="R007" n="0042b17"/>法界，时以刹那竖穷劫海，处则顿起、时则常起，不 <lb ed="X" n="0616a03"/><lb ed="R007" n="0042b18"/>待别因但随见闻，说有初成九会之别。诸慈悲者 <lb ed="X" n="0616a04"/><lb ed="R007" n="0043a01"/>于无尽中略此流转，令寻于此见无边法，如观牖 <lb ed="X" n="0616a05"/><lb ed="R007" n="0043a02"/>隙见无际空，而此时处即同无尽，以一处即一切 <lb ed="X" n="0616a06"/><lb ed="R007" n="0043a03"/>处、一时即一切时故。</p><p xml:id="pX07p0616a0609" cb:place="inline">二、酬夙因者。何以法尔如 <lb ed="X" n="0616a07"/><lb ed="R007" n="0043a04"/>是转耶？夙因深故。夫根深则果茂，源远则流长。宿 <lb ed="X" n="0616a08"/><lb ed="R007" n="0043a05"/>因既深，教起亦大。深大云何？我<persName>佛</persName><persName>世尊</persName>创蹑玄踪， <lb ed="X" n="0616a09"/><lb ed="R007" n="0043a06"/>栖神妙寂，悲智双运，行愿齐周。是以妄想弗剪而 <lb ed="X" n="0616a10"/><lb ed="R007" n="0043a07"/>廓彻性空，灵鉴匪磨而顿朗万法，乃以无障碍解 <lb ed="X" n="0616a11"/><lb ed="R007" n="0043a08"/>脱阐斯妙门。夙因虽多，略有二种：一者、大愿力。故 <lb ed="X" n="0616a12"/><lb ed="R007" n="0043a09"/>现相品云：<name role="" type="person">毘卢遮那<persName>佛</persName></name>，愿力周法界，一切国土中， <lb ed="X" n="0616a13"/><lb ed="R007" n="0043a10"/>恒转无上轮。兜率偈云：<persName>如来</persName>不出世，亦无有涅槃， <lb ed="X" n="0616a14"/><lb ed="R007" n="0043a11"/>以本大愿力，示现自在法。诸会<persName>佛</persName>加皆言愿力，及 <lb ed="X" n="0616a15"/><lb ed="R007" n="0043a12"/>馀诸文诚证非一。二者、昔行力故。谓无量劫依愿 <lb ed="X" n="0616a16"/><lb ed="R007" n="0043a13"/>起行，行成得果方能顿演。故主山神偈云：往修勝 <lb ed="X" n="0616a17"/><lb ed="R007" n="0043a14"/>行无有边，今获神通亦无量，法门廣闢如尘数，悉 <lb ed="X" n="0616a18"/><lb ed="R007" n="0043a15"/>使众生深悟喜。</p><p xml:id="pX07p0616a1807" cb:place="inline">三、顺機感者，谓昔因法尔，虽能 <lb ed="X" n="0616a19"/><lb ed="R007" n="0043a16"/>常遍，约可流传，皆由機感。離機说法，无所用故。其 <lb ed="X" n="0616a20"/><lb ed="R007" n="0043a17"/>犹上有白月，下资澄潭，潭淸影现，機感应生。故兜 <lb ed="X" n="0616a21"/><lb ed="R007" n="0043a18"/>率偈云：见<persName>佛</persName>亦复然，必假众善业。十方诸<persName>佛</persName>告功 <lb ed="X" n="0616a22"/><lb ed="R007" n="0043b01"/>德林言及诸菩萨众善根力，故解脱月云此众无 <lb ed="X" n="0616a23"/><lb ed="R007" n="0043b02"/>诸垢，志解悉明洁等，皆是機应。廣显機感，如第四 <lb ed="X" n="0616a24"/><lb ed="R007" n="0043b03"/>教所被機中。然此機感通于现、未，诸会当機即是 <pb ed="X" xml:id="X07.0234.0616b" n="0616b"/> <lb ed="X" n="0616b01"/><lb ed="R007" n="0043b04"/>现在，今之闻者是未来機。</p><p xml:id="pX07p0616b0111" cb:place="inline">四、为教本者，谓非海 <lb ed="X" n="0616b02"/><lb ed="R007" n="0043b05"/>无以潜流，非本无以垂末。将欲逐機渐施末教，先 <lb ed="X" n="0616b03"/><lb ed="R007" n="0043b06"/>示本法，顿演此经。然亦有二：一、为开渐之本，出现 <lb ed="X" n="0616b04"/><lb ed="R007" n="0043b07"/>品云：如日初出，先照高山故。二、为摄末之本，如日 <lb ed="X" n="0616b05"/><lb ed="R007" n="0043b08"/>没时，还照高山故。无不从此法界流，无不还归此 <lb ed="X" n="0616b06"/><lb ed="R007" n="0043b09"/>法界故。法花亦云：始见我身，闻我所说，即皆信受， <lb ed="X" n="0616b07"/><lb ed="R007" n="0043b10"/>入<persName>如来</persName>慧。此渐本也。次云：除先修习学小乘者。即 <lb ed="X" n="0616b08"/><lb ed="R007" n="0043b11"/>开渐也。又云：我今亦令得闻是经，入于<persName>佛</persName>慧。即摄 <lb ed="X" n="0616b09"/><lb ed="R007" n="0043b12"/>末归本也。斯则法花亦指此经以为本矣。</p><p xml:id="pX07p0616b0917" cb:place="inline">五、显 <lb ed="X" n="0616b10"/><lb ed="R007" n="0043b13"/>果德者，谓此本法中显<persName>佛</persName>勝德，令诸菩萨信向证 <lb ed="X" n="0616b11"/><lb ed="R007" n="0043b14"/>故，不识宝玉不得其用，不知此德安能仰求？然果 <lb ed="X" n="0616b12"/><lb ed="R007" n="0043b15"/>德有二：一、依果，谓<name role="" type="person">华藏世界海</name>等；二、正果，<persName>如来</persName>十 <lb ed="X" n="0616b13"/><lb ed="R007" n="0043b16"/>身等。此二无碍以为<persName>佛</persName>德。然依正无碍通有六句： <lb ed="X" n="0616b14"/><lb ed="R007" n="0043b17"/>一、依内现依，如尘中刹海；二、正内现正，如毛孔现 <lb ed="X" n="0616b15"/><lb ed="R007" n="0043b18"/><persName>佛</persName>；三、正内现依；四、依内现正；五、依内现依正；六、正 <lb ed="X" n="0616b16"/><lb ed="R007" n="0044a01"/>内现正依。其文非一，又有四句：一、或唯依，<persName>佛</persName>即刹 <lb ed="X" n="0616b17"/><lb ed="R007" n="0044a02"/>故；二、或唯正，刹即<persName>佛</persName>故；三、俱；四、泯。思之可知。随擧 <lb ed="X" n="0616b18"/><lb ed="R007" n="0044a03"/>一门则摄一切，幷如下说。</p><p xml:id="pX07p0616b1811" cb:place="inline">六、彰地位者，为显菩 <lb ed="X" n="0616b19"/><lb ed="R007" n="0044a04"/>萨修行<persName>佛</persName>因，一道至果，有阶差故。夫圣人之大宝 <lb ed="X" n="0616b20"/><lb ed="R007" n="0044a05"/>曰位，若无此位，行无成故。此亦二种：一、行布门，立 <lb ed="X" n="0616b21"/><lb ed="R007" n="0044a06"/>位差别故；二、圆融门，一位即摄一切位故。一一位 <lb ed="X" n="0616b22"/><lb ed="R007" n="0044a07"/>满，即至<persName>佛</persName>故。初地云：一地之中，<anchor xml:id="nkr_note_orig_0616001" n="0616001"/>且摄一切诸地功 <lb ed="X" n="0616b23"/><lb ed="R007" n="0044a08"/>德，信该果海，初发心时，便成正觉等。然此二无碍， <lb ed="X" n="0616b24"/><lb ed="R007" n="0044a09"/>以行布是教相施设，圆融是理性德用。相是即性 <pb ed="X" xml:id="X07.0234.0616c" n="0616c"/> <lb ed="X" n="0616c01"/><lb ed="R007" n="0044a10"/>之相，故行布不碍圆融；性是即相之性，故圆融不 <lb ed="X" n="0616c02"/><lb ed="R007" n="0044a11"/>碍行布。圆融不碍行布，故一为无量；行布不碍圆 <lb ed="X" n="0616c03"/><lb ed="R007" n="0044a12"/>融，故无量为一。无量为一，故融通隐隐；一为无量， <lb ed="X" n="0616c04"/><lb ed="R007" n="0044a13"/>故涉入褈褈。故<name role="" type="person">世亲</name>以六相圆融，上下之文非一。</p> <lb ed="X" n="0616c05"/><lb ed="R007" n="0044a14"/><p xml:id="pX07p0616c0501">七、说勝行者，欲登妙位，非行不阶，故君子不患 <lb ed="X" n="0616c06"/><lb ed="R007" n="0044a15"/>无位，患<anchor xml:id="nkr_note_add_0616c0601" n="0616c0601"/><anchor xml:id="beg0616c0601" n="0616c0601"/>己<anchor xml:id="end0616c0601"/>不立。行亦二种：一、顿成诸行，一、行一切 <lb ed="X" n="0616c07"/><lb ed="R007" n="0044a16"/>行。故十住品云：一即是多，多即一等。普贤行品说： <lb ed="X" n="0616c08"/><lb ed="R007" n="0044a17"/>一、断一切断等。二、遍成诸行，此即行布，谓自大菩 <lb ed="X" n="0616c09"/><lb ed="R007" n="0044a18"/>提心体相功德，乃至等觉中行，此二无碍，例如位 <lb ed="X" n="0616c10"/><lb ed="R007" n="0044b01"/>说。</p><p xml:id="pX07p0616c1002" cb:place="inline">八、示真法者，欲成行位须解法理，不体理事 <lb ed="X" n="0616c11"/><lb ed="R007" n="0044b02"/>行亦非真。故兜率偈云：不了真实法，诸<persName>佛</persName>故兴世。 <lb ed="X" n="0616c12"/><lb ed="R007" n="0044b03"/>此亦二种：一、显事理无碍法；二、显事事无碍法。幷 <lb ed="X" n="0616c13"/><lb ed="R007" n="0044b04"/>如義分齐说。</p><p xml:id="pX07p0616c1306" cb:place="inline">九、开因性者，谓上因果理事，皆由 <lb ed="X" n="0616c14"/><lb ed="R007" n="0044b05"/>众生性有。若性非金玉，虽琢不成宝器。良以众生 <lb ed="X" n="0616c15"/><lb ed="R007" n="0044b06"/>包性德而为体，依智海以为源，但相变体殊，情生 <lb ed="X" n="0616c16"/><lb ed="R007" n="0044b07"/>智隔。今令知心合体，达本情亡，故谈斯经，以为显 <lb ed="X" n="0616c17"/><lb ed="R007" n="0044b08"/>示。亦有二种：一、以言显示，令其知有；二、使其修行， <lb ed="X" n="0616c18"/><lb ed="R007" n="0044b09"/>悟入显现，如下破尘出经卷等。亦如法花云：唯以 <lb ed="X" n="0616c19"/><lb ed="R007" n="0044b10"/>一大事因缘故，出现于世。所谓开示悟入<persName>佛</persName>之知 <lb ed="X" n="0616c20"/><lb ed="R007" n="0044b11"/>见，众生等有，故言唯一。</p><p xml:id="pX07p0616c2010" cb:place="inline">十、利今後者，既等有其 <lb ed="X" n="0616c21"/><lb ed="R007" n="0044b12"/>分，故廣利无边。此亦二种：一、利今，即<persName>佛</persName>在当機；二、 <lb ed="X" n="0616c22"/><lb ed="R007" n="0044b13"/>利後，即今之见闻。发心品云：我等诸<persName>佛</persName>护持此法， <lb ed="X" n="0616c23"/><lb ed="R007" n="0044b14"/>令未来世一切菩萨未曾闻者，皆悉得闻。此益复 <lb ed="X" n="0616c24"/><lb ed="R007" n="0044b15"/>二：一、令得见闻，为坚种故。出现品云：如人食少金 <pb ed="X" xml:id="X07.0234.0617a" n="0617a"/> <lb ed="X" n="0617a01"/><lb ed="R007" n="0044b16"/>刚，终竟不消等。二、令起行，成证入故。出现品又云： <lb ed="X" n="0617a02"/><lb ed="R007" n="0044b17"/>设有菩萨无量百千亿那由他劫行六波罗蜜，修 <lb ed="X" n="0617a03"/><lb ed="R007" n="0044b18"/>习种种菩提分法，若未闻此<persName>如来</persName>不思议大威德 <lb ed="X" n="0617a04"/><lb ed="R007" n="0045a01"/>法门，或时闻<anchor xml:id="nkr_note_add_0617a0401" n="0617a0401"/><anchor xml:id="beg0617a0401" n="0617a0401"/>已<anchor xml:id="end0617a0401"/>，不信、不解、不顺、不入，不得名为真 <lb ed="X" n="0617a05"/><lb ed="R007" n="0045a02"/>实菩萨，以不能生<persName>如来</persName>家故。若闻此法，信、解、随顺、 <lb ed="X" n="0617a06"/><lb ed="R007" n="0045a03"/>悟入，当知此人生<persName>如来</persName>家，乃至深入<persName>如来</persName>无量境 <lb ed="X" n="0617a07"/><lb ed="R007" n="0045a04"/>界。良以有作之修，多劫终成败壞；无心体极，一念 <lb ed="X" n="0617a08"/><lb ed="R007" n="0045a05"/>便契<persName>佛</persName>家。贤首品云：十刹尘数<persName>如来</persName>所，悉皆承事 <lb ed="X" n="0617a09"/><lb ed="R007" n="0045a06"/>尽一劫，若于此品能诵持，其福最勝过于彼等。又 <lb ed="X" n="0617a10"/><lb ed="R007" n="0045a07"/>此利益，别对前九，成十种益，谓：一、闻法尔，则知常 <lb ed="X" n="0617a11"/><lb ed="R007" n="0045a08"/>遍，成见闻益；二、闻本行愿，学<persName>佛</persName>发兴，成发心益；三、 <lb ed="X" n="0617a12"/><lb ed="R007" n="0045a09"/>闻機感知，法由善起，成造修益；四、闻为本，知其義 <lb ed="X" n="0617a13"/><lb ed="R007" n="0045a10"/>圆，成顿得益；五、闻果德，则信、乐、愿齐，成灭障益；六、 <lb ed="X" n="0617a14"/><lb ed="R007" n="0045a11"/>闻位期心证入，成摄位益；七、闻行发意修行，成起 <lb ed="X" n="0617a15"/><lb ed="R007" n="0045a12"/>行益；八、闻法决须解了，成称性益；九、闻因知一切 <lb ed="X" n="0617a16"/><lb ed="R007" n="0045a13"/>皆同，成转利益；十、总具前九，成速证益。故前九因 <lb ed="X" n="0617a17"/><lb ed="R007" n="0045a14"/>皆为今益。亦可前一一门皆成十益，可以意得。因 <lb ed="X" n="0617a18"/><lb ed="R007" n="0045a15"/>上十義，故此教兴。发心品中有十所因，彼云：以<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0617a19"/><lb ed="R007" n="0045a16"/>神力故，<persName>世尊</persName>本愿力故等。因缘相参，对会因缘，可 <lb ed="X" n="0617a20"/><lb ed="R007" n="0045a17"/>以意得。</p> <lb ed="X" n="0617a21"/><lb ed="R007" n="0045a18"/><p xml:id="pX07p0617a2101">二、明说经缘者，一切经首说时、方、人等，皆是缘起。 <lb ed="X" n="0617a22"/><lb ed="R007" n="0045b01"/>今有十缘：一、依时，二、依处，三、依主，四、依三昧，五、依 <lb ed="X" n="0617a23"/><lb ed="R007" n="0045b02"/>现相，六、依说者，七、依听者，八、依德本，九、依请者，十、 <lb ed="X" n="0617a24"/><lb ed="R007" n="0045b03"/>依加者。</p><p xml:id="pX07p0617a2404" cb:place="inline">今初，依时。夫心冥至道，则混一古今，法 <pb ed="X" xml:id="X07.0234.0617b" n="0617b"/> <lb ed="X" n="0617b01"/><lb ed="R007" n="0045b04"/>界无生，本亡时分。下经偈云：诸<persName>佛</persName>得菩提，实不计 <lb ed="X" n="0617b02"/><lb ed="R007" n="0045b05"/>于日。况无涯之说，念劫圆融哉！今以无时之时，略 <lb ed="X" n="0617b03"/><lb ed="R007" n="0045b06"/>显十重时别：初、唯一念；二、尽七日；三、遍三际；四、摄 <lb ed="X" n="0617b04"/><lb ed="R007" n="0045b07"/>同类劫；五、收异类劫；六、以念摄劫；七、劫念重收；八、 <lb ed="X" n="0617b05"/><lb ed="R007" n="0045b08"/>异类界时；九、彼此相入；十、以本收末，谓以非劫为 <lb ed="X" n="0617b06"/><lb ed="R007" n="0045b09"/>劫故。于前十时，恒演此经。又此十种，随一圆收。依 <lb ed="X" n="0617b07"/><lb ed="R007" n="0045b10"/>此说时，则无终始，亦随见闻说初成等，如前法尔 <lb ed="X" n="0617b08"/><lb ed="R007" n="0045b11"/>中辨。若依此时，则迥异馀教，而馀教时不出于此。 <lb ed="X" n="0617b09"/><lb ed="R007" n="0045b12"/>或说三七、六七等，随见闻故，廣如旨归。</p><p xml:id="pX07p0617b0916" cb:place="inline">第二、依 <lb ed="X" n="0617b10"/><lb ed="R007" n="0045b13"/>处者，夫智穷真际，能所两亡，假说依真，而非国土。 <lb ed="X" n="0617b11"/><lb ed="R007" n="0045b14"/>况刹尘即入，染净参融，圆满教之普周，难以分其 <lb ed="X" n="0617b12"/><lb ed="R007" n="0045b15"/>处别。然真非事外，不壞所依，以上无时之时，遍非 <lb ed="X" n="0617b13"/><lb ed="R007" n="0045b16"/>处之处。然有言：此经在秽土，说居摩竭等故。有云： <lb ed="X" n="0617b14"/><lb ed="R007" n="0045b17"/>处净土，说在华藏故。有云：如实義者，二种身土无 <lb ed="X" n="0617b15"/><lb ed="R007" n="0045b18"/>定异处，即于一处见闻异故。上之三義，後一近宗。 <lb ed="X" n="0617b16"/><lb ed="R007" n="0046a01"/>然说此经处，净秽无碍，通局交彻，各二四句。初净 <lb ed="X" n="0617b17"/><lb ed="R007" n="0046a02"/>秽中，谓或唯染，或唯净，如前二義；或俱，华藏内娑 <lb ed="X" n="0617b18"/><lb ed="R007" n="0046a03"/>婆故；或泯，染净相尽，同一法界故。又或唯染，摩竭 <lb ed="X" n="0617b19"/><lb ed="R007" n="0046a04"/>等覆净相故；或唯净，其地金刚染相尽故；或俱，隐 <lb ed="X" n="0617b20"/><lb ed="R007" n="0046a05"/>显无碍故；或俱非，各相形夺二相尽故。次明通局 <lb ed="X" n="0617b21"/><lb ed="R007" n="0046a06"/>交彻二四句者，谓或局此一界故，或通该十方故， <lb ed="X" n="0617b22"/><lb ed="R007" n="0046a07"/>或俱即此即遍故，或泯二相尽故。又或局此界摄 <lb ed="X" n="0617b23"/><lb ed="R007" n="0046a08"/>一切故，或通此入一切故，或俱即摄即入故，或泯 <lb ed="X" n="0617b24"/><lb ed="R007" n="0046a09"/>形夺相尽故。又以一尘例刹，亦有四句，可知。若从 <pb ed="X" xml:id="X07.0234.0617c" n="0617c"/> <lb ed="X" n="0617c01"/><lb ed="R007" n="0046a10"/>狭至宽，略显十处：初、此阎浮七处九会而周法界， <lb ed="X" n="0617c02"/><lb ed="R007" n="0046a11"/>如升须弥品；二、周百亿同类一界亦遍法界，如光 <lb ed="X" n="0617c03"/><lb ed="R007" n="0046a12"/>明觉品。三、遍异类树形等刹。四、遍刹种。五、遍华藏。 <lb ed="X" n="0617c04"/><lb ed="R007" n="0046a13"/>六、遍馀刹海若种若刹。七、遍前六类刹尘皆有同 <lb ed="X" n="0617c05"/><lb ed="R007" n="0046a14"/>异类刹。八、尽虚空界容一一毛端之处各有无边 <lb ed="X" n="0617c06"/><lb ed="R007" n="0046a15"/>刹海。九、犹帝网。十、馀<persName>佛</persName>同。然上十类一一各遍法 <lb ed="X" n="0617c07"/><lb ed="R007" n="0046a16"/>界，而前九正是遮那说法之处。然说十住等处虽 <lb ed="X" n="0617c08"/><lb ed="R007" n="0046a17"/>复各遍法界，乃至尘毛为门不同，亦无杂乱。若约 <lb ed="X" n="0617c09"/><lb ed="R007" n="0046a18"/>十住与十行等全位相摄，则彼此互无，各遍法界。 <lb ed="X" n="0617c10"/><lb ed="R007" n="0046b01"/>若约诸位相资，则此彼互有，同遍法界。一一品会 <lb ed="X" n="0617c11"/><lb ed="R007" n="0046b02"/>準此知之。十、馀<persName>佛</persName>同者，此<persName>佛</persName>既尔，馀<persName>佛</persName>亦然。故诸 <lb ed="X" n="0617c12"/><lb ed="R007" n="0046b03"/>会结通皆云：我等诸<persName>佛</persName>亦如是说。然主主不相见， <lb ed="X" n="0617c13"/><lb ed="R007" n="0046b04"/>伴伴不相见，主伴伴主则互相见。若互不相见，即 <lb ed="X" n="0617c14"/><lb ed="R007" n="0046b05"/>各遍法界。互相见故，同遍法界，亦无杂乱，亦无障 <lb ed="X" n="0617c15"/><lb ed="R007" n="0046b06"/>碍。又上十处共为缘起，擧一全收，以一一处称法 <lb ed="X" n="0617c16"/><lb ed="R007" n="0046b07"/>性故，而随前一一时皆遍此诸处。又随一一处皆 <lb ed="X" n="0617c17"/><lb ed="R007" n="0046b08"/>具前时顿说此经，此犹约器世间说。若约智正觉 <lb ed="X" n="0617c18"/><lb ed="R007" n="0046b09"/>及众生世间，即一一<persName>佛</persName>身肢节毛孔皆摄无尽重 <lb ed="X" n="0617c19"/><lb ed="R007" n="0046b10"/>重之刹，普贤众生一一皆尔，幷是遮那说经之处。</p> <lb ed="X" n="0617c20"/><lb ed="R007" n="0046b11"/><p xml:id="pX07p0617c2001">第三、依主者，夫真身寥廓，与法界合其体；包罗 <lb ed="X" n="0617c21"/><lb ed="R007" n="0046b12"/>无外，与万化齐其用。穷源莫二，执迹多端。一身、多 <lb ed="X" n="0617c22"/><lb ed="R007" n="0046b13"/>身，经、论异说。今说此经<persName>佛</persName>，为真？为应？为一？为多？若 <lb ed="X" n="0617c23"/><lb ed="R007" n="0046b14"/>言真者，何名释迦居娑婆界，人、天同见？若云应者， <lb ed="X" n="0617c24"/><lb ed="R007" n="0046b15"/>那言遮那处莲花藏大菩萨见，见<persName>佛</persName>法身？若云一 <pb ed="X" xml:id="X07.0234.0618a" n="0618a"/> <lb ed="X" n="0618a01"/><lb ed="R007" n="0046b16"/>者，何以多处则现？若云异者，何以复言而不分身？ <lb ed="X" n="0618a02"/><lb ed="R007" n="0046b17"/>故说此经<persName>佛</persName>幷非前说，即是法界无尽身雲：真、应 <lb ed="X" n="0618a03"/><lb ed="R007" n="0046b18"/>相融，一、多无碍。即卢舍那是释迦故；常在此处，即 <lb ed="X" n="0618a04"/><lb ed="R007" n="0047a01"/>他处故；远在他方，恒住此故；身不分异，亦非一故； <lb ed="X" n="0618a05"/><lb ed="R007" n="0047a02"/>同时异处，一身圆满，皆全现故；一切菩萨不能思 <lb ed="X" n="0618a06"/><lb ed="R007" n="0047a03"/>故。今先明十身，後彰无碍。言十身者，自有二義：一、 <lb ed="X" n="0618a07"/><lb ed="R007" n="0047a04"/>约融三世间为十者：一、众生身，二、国土身，三、业报 <lb ed="X" n="0618a08"/><lb ed="R007" n="0047a05"/>身，四、声闻身，五、缘觉身，六、菩萨身，七、<persName>如来</persName>身，八、智 <lb ed="X" n="0618a09"/><lb ed="R007" n="0047a06"/>身，九、法身，十、虚空身。二、就<persName>佛</persName>上自有十身：一、菩提 <lb ed="X" n="0618a10"/><lb ed="R007" n="0047a07"/>身，二、愿身，三、化身，四、力持身，五、相好莊严身，六、威 <lb ed="X" n="0618a11"/><lb ed="R007" n="0047a08"/>势身，七、意生身，八、福德身，九、法身，十、知身。廣显其 <lb ed="X" n="0618a12"/><lb ed="R007" n="0047a09"/>相，如第八地及離世间品辨。言无碍者，略有十義： <lb ed="X" n="0618a13"/><lb ed="R007" n="0047a10"/>一、用周无碍，谓于上念劫刹尘等处，遮那<persName>佛</persName>现法 <lb ed="X" n="0618a14"/><lb ed="R007" n="0047a11"/>界身雲：业用无边，悉周遍故。经云：如于此处见<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0618a15"/><lb ed="R007" n="0047a12"/>坐，一切尘中亦如是等。其文非一。二、相遍无碍，谓 <lb ed="X" n="0618a16"/><lb ed="R007" n="0047a13"/>于上差别用中，各摄一切业用故。三、寂用无碍，无 <lb ed="X" n="0618a17"/><lb ed="R007" n="0047a14"/>私成故。四、依起无碍，无心顿现海印力故。五、真应 <lb ed="X" n="0618a18"/><lb ed="R007" n="0047a15"/>无碍，应即同法，一味平等故。六、分圆无碍，一一身 <lb ed="X" n="0618a19"/><lb ed="R007" n="0047a16"/>分即具全身故。七、因果无碍，不碍现因故。八、依正 <lb ed="X" n="0618a20"/><lb ed="R007" n="0047a17"/>无碍，不碍现依故。九、潜入无碍，入众生界，如<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0618a21"/><lb ed="R007" n="0047a18"/>藏，虽作众生，不失自性故。故出现品云：<persName>佛</persName>智潜入 <lb ed="X" n="0618a22"/><lb ed="R007" n="0047b01"/>众生心。又云：众生心中有<persName>佛</persName>成正觉等。又亦摄一 <lb ed="X" n="0618a23"/><lb ed="R007" n="0047b02"/>切众生在一毛孔，善化天王云：汝应观<persName>佛</persName>一毛孔， <lb ed="X" n="0618a24"/><lb ed="R007" n="0047b03"/>一切众生悉在中等。十、圆通无碍，谓此<persName>佛</persName>身即理、 <pb ed="X" xml:id="X07.0234.0618b" n="0618b"/> <lb ed="X" n="0618b01"/><lb ed="R007" n="0047b04"/>即事，即一、即多，即依、即正，即<anchor xml:id="nkr_note_orig_0618001" n="0618001"/>入、即法，即此、即彼，即 <lb ed="X" n="0618b02"/><lb ed="R007" n="0047b05"/>情、即非情，即深、即廣，即因、即果，即三身、即十身，同 <lb ed="X" n="0618b03"/><lb ed="R007" n="0047b06"/>一无碍。法界身雲：以此身雲遍前时、处，常说花严。 <lb ed="X" n="0618b04"/><lb ed="R007" n="0047b07"/>是知或说报身在色究竟，约摄报说；或说报身在 <lb ed="X" n="0618b05"/><lb ed="R007" n="0047b08"/>馀净土，约引摄说；或说舍那坐千葉花，摄二地说； <lb ed="X" n="0618b06"/><lb ed="R007" n="0047b09"/>或说登地方见，约勝機说；或分三异，从体、相、用说。 <lb ed="X" n="0618b07"/><lb ed="R007" n="0047b10"/>俱非此经真实之義。设分三十不同，亦权、实对说。 <lb ed="X" n="0618b08"/><lb ed="R007" n="0047b11"/>若不融前義，亦失经宗。</p><p xml:id="pX07p0618b0810" cb:place="inline">第四、依三昧者，夫动静 <lb ed="X" n="0618b09"/><lb ed="R007" n="0047b12"/>唯物，圣岂然乎？示轨後徒，明将有说，必须静鉴前 <lb ed="X" n="0618b10"/><lb ed="R007" n="0047b13"/>理，受诸<persName>佛</persName>加，从定起而发言，言必真当。言必真当， <lb ed="X" n="0618b11"/><lb ed="R007" n="0047b14"/>故受者之心自然笃矣。故于诸会多明入定，为说 <lb ed="X" n="0618b12"/><lb ed="R007" n="0047b15"/>经缘，有不入者，至文当说。其所入定，皆尽法源，业 <lb ed="X" n="0618b13"/><lb ed="R007" n="0047b16"/>用难思。</p><p xml:id="pX07p0618b1304" cb:place="inline">第五依现相者，谓法性寂寥虽无诸相， <lb ed="X" n="0618b14"/><lb ed="R007" n="0047b17"/>无相之相不碍繁兴，起教多端相非一准，或放光 <lb ed="X" n="0618b15"/><lb ed="R007" n="0047b18"/>动刹、或华雨香雲，皆为发起故。诸会之内将欲说 <lb ed="X" n="0618b16"/><lb ed="R007" n="0048a01"/>法多先放光，通表智光以被物故。然有二种：一不 <lb ed="X" n="0618b17"/><lb ed="R007" n="0048a02"/>壞次第光，随位增微故；二圆通无碍光，随一一光 <lb ed="X" n="0618b18"/><lb ed="R007" n="0048a03"/>皆结通故。随处放异总有十光，各有所表，至文当 <lb ed="X" n="0618b19"/><lb ed="R007" n="0048a04"/>知。其动地等多在说後，则<anchor xml:id="nkr_note_add_0618b1901" n="0618b1901"/><anchor xml:id="beg0618b1901" n="0618b1901"/>但<anchor xml:id="end0618b1901"/>是庆闻。如十地中虽 <lb ed="X" n="0618b20"/><lb ed="R007" n="0048a05"/>是庆前，義兼起後则是教缘。</p><p xml:id="pX07p0618b2012" cb:place="inline">第六、依说人者，法 <lb ed="X" n="0618b21"/><lb ed="R007" n="0048a06"/>无废兴，弘之由人。下文云：<persName>佛</persName>法无人说，虽慧莫能 <lb ed="X" n="0618b22"/><lb ed="R007" n="0048a07"/>了。今此能说通三世间，开即为五，谓<persName>佛</persName>、菩萨、声闻、 <lb ed="X" n="0618b23"/><lb ed="R007" n="0048a08"/>众生及器；更开为十，谓加三世、微尘、毛孔。器及有 <lb ed="X" n="0618b24"/><lb ed="R007" n="0048a09"/>情各有分圆，故毛孔、微尘即是分说，此上诸说通 <pb ed="X" xml:id="X07.0234.0618c" n="0618c"/> <lb ed="X" n="0618c01"/><lb ed="R007" n="0048a10"/>三世故。故普贤行品云：<persName>佛</persName>说众生说，及以国土说， <lb ed="X" n="0618c02"/><lb ed="R007" n="0048a11"/>三世如是说，等廣则无量。法界品中类非一故，如 <lb ed="X" n="0618c03"/><lb ed="R007" n="0048a12"/>僧祇随好即是<persName>佛</persName>说，馀会多菩萨说，法界品初有 <lb ed="X" n="0618c04"/><lb ed="R007" n="0048a13"/>声闻说，诸善友等多菩萨说，亦名众生说，菩提树 <lb ed="X" n="0618c05"/><lb ed="R007" n="0048a14"/>等即器界说，至文当知。其能说人用法不同，或用 <lb ed="X" n="0618c06"/><lb ed="R007" n="0048a15"/>音声，或用妙色等，如教体中辨。</p><p xml:id="pX07p0618c0613" cb:place="inline">第七、依听人者， <lb ed="X" n="0618c07"/><lb ed="R007" n="0048a16"/>子期云丧，伯牙辍絃。若无听者，终无有说。即下诸 <lb ed="X" n="0618c08"/><lb ed="R007" n="0048a17"/>众，略有十类，至文当明。除当機众，馀皆是缘。</p><p xml:id="pX07p0618c0818" cb:place="inline">第 <lb ed="X" n="0618c09"/><lb ed="R007" n="0048a18"/>八依德本者，川有珠而不枯，山有玉而增润，内无 <lb ed="X" n="0618c10"/><lb ed="R007" n="0048b01"/>德本外岂能谈？然唯约说者，前人此法故略有二 <lb ed="X" n="0618c11"/><lb ed="R007" n="0048b02"/>类：一者智慧最为首故，十方诸<persName>佛</persName>告金刚幢言：及 <lb ed="X" n="0618c12"/><lb ed="R007" n="0048b03"/>由汝智慧淸净故。告金刚藏言：亦是汝勝智力故。 <lb ed="X" n="0618c13"/><lb ed="R007" n="0048b04"/>二者馀行愿力，十方诸<persName>佛</persName>告普贤言：亦以汝修一 <lb ed="X" n="0618c14"/><lb ed="R007" n="0048b05"/>切诸行愿力故。十方诸<persName>佛</persName>告法慧言：及汝所修诸 <lb ed="X" n="0618c15"/><lb ed="R007" n="0048b06"/>善根力，令汝入是三昧而演说法。若感者善根、若 <lb ed="X" n="0618c16"/><lb ed="R007" n="0048b07"/>化主行愿，皆属说因。</p><p xml:id="pX07p0618c1609" cb:place="inline">第九、依请人者，若约慈悲 <lb ed="X" n="0618c17"/><lb ed="R007" n="0048b08"/>深厚，亦有无问自谈；若约敬法重人，要须诚请後 <lb ed="X" n="0618c18"/><lb ed="R007" n="0048b09"/>说。初心识昧，未解咨求；上智慈悲，腾疑启请。然有 <lb ed="X" n="0618c19"/><lb ed="R007" n="0048b10"/>二类：一者、言请；二者、念请。诸会有无，现相品当辨。</p> <lb ed="X" n="0618c20"/><lb ed="R007" n="0048b11"/><p xml:id="pX07p0618c2001">第十依能加者，夫圣无常应应于克诚，心冥至 <lb ed="X" n="0618c21"/><lb ed="R007" n="0048b12"/>极故得<persName>佛</persName>加。然<persName>佛</persName>若自说则不俟加，如第九会因 <lb ed="X" n="0618c22"/><lb ed="R007" n="0048b13"/>人有说要假上加，其第八会行依法修不异前故 <lb ed="X" n="0618c23"/><lb ed="R007" n="0048b14"/>略无有加，二七不入定故无有加，馀皆具有。所以 <lb ed="X" n="0618c24"/><lb ed="R007" n="0048b15"/>加者，欲显诸<persName>佛</persName>同加即同说故、一说一切说故，亦 <pb ed="X" xml:id="X07.0234.0619a" n="0619a"/> <lb ed="X" n="0619a01"/><lb ed="R007" n="0048b16"/>显果海无言因相可说故。若尔，僧祇随好应非一 <lb ed="X" n="0619a02"/><lb ed="R007" n="0048b17"/>切，表微细难知故、超出因果故。然施设不同，不应 <lb ed="X" n="0619a03"/><lb ed="R007" n="0048b18"/>一准。加有二种：一者显加，具于三业；二者冥加，但 <lb ed="X" n="0619a04"/><lb ed="R007" n="0049a01"/>与智令说。普光法界无显有冥，馀皆具二，显必有 <lb ed="X" n="0619a05"/><lb ed="R007" n="0049a02"/>冥故。馀至下明。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0619a06"/><lb ed="R007" n="0049a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">二藏教所摄</cb:mulu><p xml:id="pX07p0619a0601">△第二、藏教所摄中二。先藏摄，後教摄。前中亦二： <lb ed="X" n="0619a07"/><lb ed="R007" n="0049a04"/>先藏，後摄。</p><p xml:id="pX07p0619a0705" cb:place="inline">今初。藏谓三藏、二藏。通称藏者，以含摄 <lb ed="X" n="0619a08"/><lb ed="R007" n="0049a05"/>故。<name role="" type="person">世亲</name>摄论第一、莊严论第四皆云：彼三及二云 <lb ed="X" n="0619a09"/><lb ed="R007" n="0049a06"/>何名藏？答云：由摄故，谓摄一切所应知義。摄即包 <lb ed="X" n="0619a10"/><lb ed="R007" n="0049a07"/>含。</p><p xml:id="pX07p0619a1002" cb:place="inline">言三藏者：一、修多罗藏，二、毘奈耶藏，三、阿毘达 <lb ed="X" n="0619a11"/><lb ed="R007" n="0049a08"/>磨藏。初中，先辨名，後显相。今初，亦名修妒路，亦名 <lb ed="X" n="0619a12"/><lb ed="R007" n="0049a09"/>素怛<g ref="#CB15274">缆</g>，此皆梵音楚夏，古译为契经，智论之中名 <lb ed="X" n="0619a13"/><lb ed="R007" n="0049a10"/>为经藏。契谓契理契機，经谓贯穿摄化，即契理合 <lb ed="X" n="0619a14"/><lb ed="R007" n="0049a11"/>機之经。依主受名，契经即藏，持业释也。复云：正翻 <lb ed="X" n="0619a15"/><lb ed="R007" n="0049a12"/>名线，线能贯华，经能持纬，此方不贵线称，故存于 <lb ed="X" n="0619a16"/><lb ed="R007" n="0049a13"/>经。有云：案五印度呼线、席经、井索、圣教皆曰修多 <lb ed="X" n="0619a17"/><lb ed="R007" n="0049a14"/>罗，则经正是敌对。斥于古德，经非敌对。今更详之。 <lb ed="X" n="0619a18"/><lb ed="R007" n="0049a15"/>若一名四实皆为敌对，则古如所破。若兼顺義，经 <lb ed="X" n="0619a19"/><lb ed="R007" n="0049a16"/>自属于席经，敌对应名圣教，故梁摄论译为圣教。 <lb ed="X" n="0619a20"/><lb ed="R007" n="0049a17"/>彼论云：有阿毘达摩，非是圣教，为成圣教，故加修 <lb ed="X" n="0619a21"/><lb ed="R007" n="0049a18"/>多罗名。古德见此儒、墨皆称为经，遂借彼席经以 <lb ed="X" n="0619a22"/><lb ed="R007" n="0049b01"/>目圣教，则双含二義。但顺两方，借義助名，更加契 <lb ed="X" n="0619a23"/><lb ed="R007" n="0049b02"/>字，拣异席经，甚为允当。二、显相者，四域、四名所目 <lb ed="X" n="0619a24"/><lb ed="R007" n="0049b03"/>虽殊，意義相似，故同称修多罗。而圣教多含具上 <pb ed="X" xml:id="X07.0234.0619b" n="0619b"/> <lb ed="X" n="0619b01"/><lb ed="R007" n="0049b04"/>三義。故杂心云：经有五義：一曰涌泉，二曰出生，三 <lb ed="X" n="0619b02"/><lb ed="R007" n="0049b05"/>曰显示，四曰绳墨，五曰结鬘。涌泉则注而无竭。出 <lb ed="X" n="0619b03"/><lb ed="R007" n="0049b06"/>生则辗转滋多，義同井索，有汲引故。显示正是圣 <lb ed="X" n="0619b04"/><lb ed="R007" n="0049b07"/>教，显事理故。绳墨则揩定正邪，亦是绳之为经，能 <lb ed="X" n="0619b05"/><lb ed="R007" n="0049b08"/>持于纬，同席经義。结鬘同线，线能贯华，结成鬘故。 <lb ed="X" n="0619b06"/><lb ed="R007" n="0049b09"/>总上五義，不出贯摄。故<persName>佛</persName>地论第一云：能贯能摄， <lb ed="X" n="0619b07"/><lb ed="R007" n="0049b10"/>故名为经。以<persName>佛</persName>圣教贯穿摄持所应说義，所化生 <lb ed="X" n="0619b08"/><lb ed="R007" n="0049b11"/>故。此或贯摄通所说所化，或贯穿法相摄持所化。 <lb ed="X" n="0619b09"/><lb ed="R007" n="0049b12"/>又<name role="" type="person">世亲</name>摄论释贯穿云：谓能贯穿依故、相故、法故、 <lb ed="X" n="0619b10"/><lb ed="R007" n="0049b13"/>義故。依者，谓依于是处，由此为此而有所说。相者， <lb ed="X" n="0619b11"/><lb ed="R007" n="0049b14"/>谓世俗谛相、勝義谛相。法者，谓蕴、界、处、缘起、谛、食、 <lb ed="X" n="0619b12"/><lb ed="R007" n="0049b15"/>静虑、无量、无色、解脱、勝处、遍处、菩提分、无碍解、无 <lb ed="X" n="0619b13"/><lb ed="R007" n="0049b16"/>诤等。義者，随顺密意说等。瑜伽二十五、显扬二十 <lb ed="X" n="0619b14"/><lb ed="R007" n="0049b17"/>大同此说。馀義至十二分中当明。</p><p xml:id="pX07p0619b1414" cb:place="inline">第二毘奈耶藏， <lb ed="X" n="0619b15"/><lb ed="R007" n="0049b18"/>初名後相。前中亦名毘尼，梵言之略耳。此翻为调 <lb ed="X" n="0619b16"/><lb ed="R007" n="0050a01"/>伏，谓调练三业，制伏过非。调练通于止作，制伏唯 <lb ed="X" n="0619b17"/><lb ed="R007" n="0050a02"/>明止恶。就所诠之行彰名，即调伏之藏。或能诠藏 <lb ed="X" n="0619b18"/><lb ed="R007" n="0050a03"/>有调伏之能，即有财释。契经藏中类有此释。毘尼 <lb ed="X" n="0619b19"/><lb ed="R007" n="0050a04"/>或翻为灭，灭有三義：一灭业非，二灭烦恼，三得灭 <lb ed="X" n="0619b20"/><lb ed="R007" n="0050a05"/>果。或名尸罗，具云翅怛罗，此云淸凉，離热恼因得 <lb ed="X" n="0619b21"/><lb ed="R007" n="0050a06"/>淸凉果故。亦名波罗提木叉，此云别解脱，此就因 <lb ed="X" n="0619b22"/><lb ed="R007" n="0050a07"/>得名。然有二義：一拣异定道名之为别，二三业七 <lb ed="X" n="0619b23"/><lb ed="R007" n="0050a08"/>支各各防非故名为别。亦翻为随顺解脱，此據果 <lb ed="X" n="0619b24"/><lb ed="R007" n="0050a09"/>立，随顺有为无为二种解脱果故。亦名性善，如十 <pb ed="X" xml:id="X07.0234.0619c" n="0619c"/> <lb ed="X" n="0619c01"/><lb ed="R007" n="0050a10"/>诵律。亦名守信，如昔所受实能持故。後显相者，前 <lb ed="X" n="0619c02"/><lb ed="R007" n="0050a11"/>名之中<anchor xml:id="nkr_note_add_0619c0201" n="0619c0201"/><anchor xml:id="beg0619c0201" n="0619c0201"/>已<anchor xml:id="end0619c0201"/>含止作，即毘尼相。若别说者，<name role="" type="person">世亲</name>摄论 <lb ed="X" n="0619c03"/><lb ed="R007" n="0050a12"/>云：毘奈耶有四義，谓犯罪故、等起故、还净故、出離 <lb ed="X" n="0619c04"/><lb ed="R007" n="0050a13"/>故。廣如彼论。</p><p xml:id="pX07p0619c0406" cb:place="inline">第三、阿毘达摩藏。阿毘名对，达摩云 <lb ed="X" n="0619c05"/><lb ed="R007" n="0050a14"/>法。法有二种：一、勝義法，谓即涅槃，是善是常，故名 <lb ed="X" n="0619c06"/><lb ed="R007" n="0050a15"/>为勝；二、法相法，通四圣谛。相者，性也，状也，二俱名 <lb ed="X" n="0619c07"/><lb ed="R007" n="0050a16"/>相。法既有二，对亦二義：一者对向，谓向前涅槃；二 <lb ed="X" n="0619c08"/><lb ed="R007" n="0050a17"/>者对观，观前四谛。其能对者，皆无漏净慧及相应 <lb ed="X" n="0619c09"/><lb ed="R007" n="0050a18"/>心所等。由对果、对境分二对名故，慧<anchor xml:id="nkr_note_add_0619c0901" n="0619c0901"/><anchor xml:id="beg0619c0901" n="0619c0901"/>但<anchor xml:id="end0619c0901"/>是对而非 <lb ed="X" n="0619c10"/><lb ed="R007" n="0050b01"/>是法，非所对故。言对法者，法之对故。故对法藏特 <lb ed="X" n="0619c11"/><lb ed="R007" n="0050b02"/>名慧论，旧译为无比法，以诠慧勝故。<name role="" type="person">世亲</name>摄论云： <lb ed="X" n="0619c12"/><lb ed="R007" n="0050b03"/>阿毘达摩有四義，谓对故、数故、伏故、通故。对義同 <lb ed="X" n="0619c13"/><lb ed="R007" n="0050b04"/>前。数者，于一一法数数宣说，训释言词自共相等 <lb ed="X" n="0619c14"/><lb ed="R007" n="0050b05"/>无量差别故。伏者，由此具足论处所等，能勝伏他 <lb ed="X" n="0619c15"/><lb ed="R007" n="0050b06"/>论故。通者，此能通释素怛缆義故。亦名优波提舍， <lb ed="X" n="0619c16"/><lb ed="R007" n="0050b07"/>此云论義。亦名磨怛理迦，此云本母，谓以教与義 <lb ed="X" n="0619c17"/><lb ed="R007" n="0050b08"/>为本为母。亦名依藏生解，藏为解母，本即是母。亦 <lb ed="X" n="0619c18"/><lb ed="R007" n="0050b09"/>名摩夷，此云行母，依藏成行故，行之母故。</p><p xml:id="pX07p0619c1817" cb:place="inline">然此三 <lb ed="X" n="0619c19"/><lb ed="R007" n="0050b10"/>藏，约其所诠，略有二门：一者、剋性，则经诠三学，戒 <lb ed="X" n="0619c20"/><lb ed="R007" n="0050b11"/>唯戒、心二学，论唯慧学，如摄论说。二、约兼正，则三 <lb ed="X" n="0619c21"/><lb ed="R007" n="0050b12"/>藏之中，经正诠定，毘尼诠戒，论诠于慧，兼各通三。</p> <lb ed="X" n="0619c22"/><lb ed="R007" n="0050b13"/><p xml:id="pX07p0619c2201">第二、明二藏者：一、声闻藏；二、菩萨藏。即由前三 <lb ed="X" n="0619c23"/><lb ed="R007" n="0050b14"/>藏诠示声闻理、行、果故，名声闻藏；诠示菩萨理、行、 <lb ed="X" n="0619c24"/><lb ed="R007" n="0050b15"/>果故，名菩萨藏。故莊严论第四云：此三藏由上下 <pb ed="X" xml:id="X07.0234.0620a" n="0620a"/> <lb ed="X" n="0620a01"/><lb ed="R007" n="0050b16"/>乘差别故，复为声闻藏及菩萨藏摄。大乘同此。此 <lb ed="X" n="0620a02"/><lb ed="R007" n="0050b17"/>就二乘理、果同故合之。若约教、行别故，即开三乘 <lb ed="X" n="0620a03"/><lb ed="R007" n="0050b18"/>以为三藏，如普超等经。又由缘觉多不藉教出无 <lb ed="X" n="0620a04"/><lb ed="R007" n="0051a01"/><persName>佛</persName>世，<persName>佛</persName>在世时摄属声闻，故但分为二，即是大、小、 <lb ed="X" n="0620a05"/><lb ed="R007" n="0051a02"/>半、满不同。</p><p xml:id="pX07p0620a0505" cb:place="inline">第二明所摄者，此经三藏之中正唯 <lb ed="X" n="0620a06"/><lb ed="R007" n="0051a03"/>修多罗摄，兼诠馀二，十藏等品廣显戒故，问名等 <lb ed="X" n="0620a07"/><lb ed="R007" n="0051a04"/>品显论義故。若就修多罗中以義拣教，则唯十藏 <lb ed="X" n="0620a08"/><lb ed="R007" n="0051a05"/>摄，具足主伴显无尽故、教義融故。二藏之中唯菩 <lb ed="X" n="0620a09"/><lb ed="R007" n="0051a06"/>萨藏，若分权实，但菩萨藏一分所摄，权不摄故。若 <lb ed="X" n="0620a10"/><lb ed="R007" n="0051a07"/>约此摄，乃至声闻亦此经摄，此能包含无量乘故。 <lb ed="X" n="0620a11"/><lb ed="R007" n="0051a08"/>拣于权实，至下立教中明<anchor xml:id="nkr_note_add_0620a1101" n="0620a1101"/><anchor xml:id="beg0620a1101" n="0620a1101"/>已<anchor xml:id="end0620a1101"/>辨藏摄。 <lb ed="X" n="0620a12"/><lb ed="R007" n="0051a09"/>第二明教摄者，教有二种：一者通相十二分教亦 <lb ed="X" n="0620a13"/><lb ed="R007" n="0051a10"/>分大小，至下十藏品辨。二者诸宗二教不同，今当 <lb ed="X" n="0620a14"/><lb ed="R007" n="0051a11"/>略释。夫教海冲深法雲瀰漫，智光无际妙辨巨穷， <lb ed="X" n="0620a15"/><lb ed="R007" n="0051a12"/>以无言之言诠绝言之理，以无变之变应无穷之 <lb ed="X" n="0620a16"/><lb ed="R007" n="0051a13"/>機，极位所承凡情难挹。今乘理教之力略启四门： <lb ed="X" n="0620a17"/><lb ed="R007" n="0051a14"/>一大意合離，二古今违顺，三分宗立教，四总相会 <lb ed="X" n="0620a18"/><lb ed="R007" n="0051a15"/>通。</p><p xml:id="pX07p0620a1802" cb:place="inline">今初。且西域、东夏弘阐之流，于一代圣言，或开 <lb ed="X" n="0620a19"/><lb ed="R007" n="0051a16"/>宗分教，或直释经文，以皆含得失故耳。且不分之 <lb ed="X" n="0620a20"/><lb ed="R007" n="0051a17"/>意，略有五焉：一、则理本一味，殊途同归，故不可分 <lb ed="X" n="0620a21"/><lb ed="R007" n="0051a18"/>也；二、一音普应，一雨普滋故；三、原圣本意，为一事 <lb ed="X" n="0620a22"/><lb ed="R007" n="0051b01"/>故；四、随一一文，众解不同故；五、多种说法，成枝流 <lb ed="X" n="0620a23"/><lb ed="R007" n="0051b02"/>故。以斯五義，故不可分。分之乃令情构异端，是非 <lb ed="X" n="0620a24"/><lb ed="R007" n="0051b03"/>竞作，故以不分为得。其分教者，亦有多義：一、理虽 <pb ed="X" xml:id="X07.0234.0620b" n="0620b"/> <lb ed="X" n="0620b01"/><lb ed="R007" n="0051b04"/>一味，诠有浅深，故须分之，使知权实；二、约<persName>佛</persName>虽则 <lb ed="X" n="0620b02"/><lb ed="R007" n="0051b05"/>一音，就機差而教别；三、本意未申，随他意语而有 <lb ed="X" n="0620b03"/><lb ed="R007" n="0051b06"/>异故；四、言有通别，就显说故；五、虽分权实，须善会 <lb ed="X" n="0620b04"/><lb ed="R007" n="0051b07"/><persName>佛</persName>意，有开显故。又王之密语，所为别故，不识权实。 <lb ed="X" n="0620b05"/><lb ed="R007" n="0051b08"/>以深为浅，失于大利；以浅为深，虚其功故；莊严圣 <lb ed="X" n="0620b06"/><lb ed="R007" n="0051b09"/>教，令深廣故；诸圣教中，自有分故；诸大菩萨，亦开 <lb ed="X" n="0620b07"/><lb ed="R007" n="0051b10"/>教故。以斯多義，开则得多而失小，合则得小而失 <lb ed="X" n="0620b08"/><lb ed="R007" n="0051b11"/>多。但能虚<anchor xml:id="nkr_note_add_0620b0801" n="0620b0801"/><anchor xml:id="beg0620b0801" n="0620b0801"/>己<anchor xml:id="end0620b0801"/>求宗，不可分而分之，亦何爽于大旨？ <lb ed="X" n="0620b09"/><lb ed="R007" n="0051b12"/>故今分之。</p> <lb ed="X" n="0620b10"/><lb ed="R007" n="0051b13"/> <lb ed="X" n="0620b11"/><lb ed="R007" n="0051b14"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>大方廣<persName>佛</persName>花严经疏卷第一</cb:jhead></cb:juan> </cb:div></body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0616c0601" to="#end0616c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0617a0401" to="#end0617a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0618b1901" to="#end0618b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0619c0201" to="#end0619c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0619c0901" to="#end0619c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0620a1101" to="#end0620a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0620b0801" to="#end0620b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="cbeta-notes"> <head>CBETA 挍注</head> <p> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0615001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0615001">尽疑尘</note> <note n="0616001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0616001">且疑具</note> <note n="0618001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0618001">入疑人</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0616c0601" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0616c0601">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0617a0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0617a0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0618b1901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0618b1901">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0619c0201" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0619c0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0619c0901" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0619c0901">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0620a1101" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0620a1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0620b0801" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0620b0801">己【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>